Uien hakken is de meest gevreesde keukenklus. De scherpe stof die vrijkomt bij het snijden van een ui irriteert de ogen en veroorzaakt tranen, soms zo hevig dat je na drie uien nauwelijks meer kunt zien. Voor mensen die dagelijks koken en regelmatig meerdere uien verwerken, is dit meer dan een kleine ergernis.
In dit artikel leggen we uit waarom uien tranen veroorzaken, welke methoden het best helpen om dat te voorkomen, en hoe een hakmolen de meest effectieve oplossing is voor het probleem. Plus praktische tips over het juiste gebruik van een hakmolen bij uien hakken.
Waarom worden je ogen waterig van uien?
Als je een ui doorsnijdt, breek je cellen open. Die cellen bevatten twee gescheiden stoffen: een enzym genaamd alliinase en een sulfinezuur-verbinding. Zodra de cellen beschadigd raken, komen deze stoffen in contact en reageren ze tot propanethiaal-S-oxide, een vluchtig gas.
Dit gas stijgt op, komt in contact met het vochtige oppervlak van je ogen en reageert met water tot zwavelzuur. Dat is mild maar toch irriterend voor het oogslijmvlies. Je tranen zijn het verdedigingsmechanisme: ze verdunnen het zuur en spoelen het weg.
Hoe fijner je de ui snijdt, hoe meer cellen je beschadigt en hoe meer gas er vrijkomt. Dat is waarom fijnhakken met de hand erger is dan in plakken snijden. En het is ook waarom een hakmolen de oplossing is: de ui wordt snel en op afstand van je gezicht verwerkt, waarna het gas grotendeels in de gesloten kom blijft.
Volkswijsheden: wat werkt en wat niet?
Er zijn tientallen tips in omloop om huilen bij het ui hakken te voorkomen. De meeste werken maar gedeeltelijk of zijn onpraktisch. Een kritische blik.
Broodkruimel in de mond houden: dit helpt doordat het brood het gas absorbeert voordat het je ogen bereikt. Gedeeltelijk effectief, maar onhandig bij grotere hoeveelheden.
De ui in de vriezer leggen voor het snijden: koude ui geeft inderdaad minder gas vrij, want de reactie verloopt langzamer bij lage temperaturen. Effectief, maar het duurt te lang om praktisch te zijn als je direct wil koken.
Snijden bij een open raam of onder de afzuigkap: dit helpt door het gas te ventileren voor het je ogen bereikt. Redelijk effectief en makkelijk, maar werkt niet volledig bij grotere hoeveelheden.
Een uienbril of duikbril: effectief maar belachelijk. Mensen doen het niet structureel.
Contactlenzen dragen: de lenzen beschermen het oog deels. Effectief voor contactlensdragers, maar geen oplossing voor brillendragers.
De hakmolen als definitieve oplossing
Een hakmolen lost het uienprobleem op een elegante manier op: de ui wordt verwerkt in een gesloten kom, op afstand van je ogen. Het gas dat vrijkomt blijft grotendeels opgesloten in de kom en verspreidt zich pas als je het deksel opent, na het hakken.
Open het deksel van een hakmolen na het hakken van uien nooit direct boven je gezicht. Houd de kom van je af, open het deksel zijwaarts en laat het gas een seconde ontwijken voor je de inhoud bekijkt. Dit is de enige voorzorg die je hoeft te nemen.
Het resultaat is ook beter dan met de hand: een ui in de hakmolen geeft een gelijkmatige, fijngehakte massa in twee tot drie seconden. Geen ongelijke blokjes, geen grote stukken naast kleine. Puls een paar keer kort voor grof gehakt, iets langer voor fijner. Doe niet te lang om te voorkomen dat de ui papperig wordt.
Welke hakmolen is het best voor uien?
Voor het hakken van uien zijn er geen bijzondere vereisten: een ui is een zachte groente die zelfs een basishakmolen aankan. Toch zijn er een paar praktische overwegingen.
Een kom van minimaal 600 milliliter is handig als je meerdere uien tegelijk wil hakken. Bij een kom van 300 milliliter moet je telkens één ui per keer doen, wat het tijdsvoordeel gedeeltelijk tenietdoet.
Een pulsknop boven op het motorblok is ideaal voor de druk-en-los-controle die goed werkt bij uien. Druk driemaal kort voor gehakt, vijfmaal voor fijner, en stop. Geen continue stand nodig.
Vaatwasserbestendige onderdelen zijn bij uien extra fijn: uiensap heeft een sterke geur die moeilijk te verwijderen is bij handmatig afwassen. In de vaatwasser op 60 graden verdwijnt de geur volledig.
Meer dan alleen uien: soortgelijke ingrediënten
Dezelfde hakmolentechniek werkt voor alle groenten met vergelijkbare eigenschappen: sjalotten, lente-uitjes, knoflook, bieslook, prei en paprika. Voor knoflook geldt zelfs dat een hakmolen de beste methode is: knoflook handmatig hakken tot een fijne pasta is arbeidsintensief en kleeft enorm. In een hakmolen met een paar druppels olie is knoflook in vijf seconden fijngehakt.
Combineer groenten: als je een gehaktmassabasis wil maken (ui, knoflook, wortel, selderij), doe dan alle groenten tegelijk in de hakmolen. Je hebt in één stap een fijngehakte aromabase voor soep, saus of stoofpot, in de tijd die je normaal nodig hebt voor alleen de ui.
Messen na gebruik: geur verwijderen
Uiengeur blijft lang kleven aan kunststof kommen en rubber afdichtingen. Een paar effectieve methoden om de geur te verwijderen: was de kom direct na gebruik af met heet water en afwasmiddel. Wrijf de binnenkant van de kom daarna in met een halve citroen en laat even intrekken. Spoel af en droog. Het citroenzuur neutraliseert de zwavelverbindingen in de uiengeur.
Alternatief: doe een beetje baksodaloplossing (een theelepel zuiveringszout in een kopje warm water) in de kom, laat een minuut staan en spoel af. Zuiveringszout is een uitstekend geurverwijderaar voor organische geuren.
Meer weten over hakmolens?
Klaar met huilen bij het hakken van uien? Ontdek de beste hakmolen voor dagelijks keukengebruik.
Bekijk ons uitgebreide overzicht: Beste hakmolen.