Waarom je antiaanbakpannen kapotmaakt met het verkeerde keukengerei

Goede antiaanbakpannen zijn een investering. Een pan van dertig, vijftig of zelfs honderd euro verdient het om zorgvuldig behandeld te worden. Toch slijt de coating bij veel mensen al na een jaar of twee, terwijl dat bij goed gebruik en het juiste gereedschap vier tot vijf keer langer zou kunnen meegaan.

De oorzaak is bijna altijd hetzelfde: het verkeerde keukengerei.

Hoe antiaanbaklagen werken

Antiaanbakpannen worden bedekt met een laag die voorkomt dat eten aan het metaal vastbakt. De meest gebruikte coating is PTFE, bekend onder de merknaam Teflon. Keramische coatings zijn een alternatief dat de afgelopen jaren in populariteit is gestegen.

Beide coatings zijn effectief, maar ook relatief kwetsbaar voor mechanische schade. Een metalen spatel die over de bodem schraapt, een RVS vork die in de pan pikt of een metalen garde die langs de rand krabt: elk contact met hard metaal laat microscopische krassen achter. Die krassen zijn in het begin niet zichtbaar, maar stapelen zich op. Na verloop van tijd gaat de laag loslaten en bladderen.

Wat dan overblijft is een pan die niet meer antiaanbackt en waarbij kleine stukjes coating in het eten terechtkomen. Dat laatste is onwenselijk, ook al is PTFE zelf bij kamertemperatuur niet giftig.

Wat mag absoluut niet in een antiaanbakpan

Metalen spatels en lepels. Dit is de meest voorkomende fout. Een stalen spatel of RVS lepel krast bij elk gebruik de coating. De schade is klein per keer maar cumulatief verwoestend.

Metalen vorken en messen. In de pan roeren met een vork, snijden op de bodem of vlees aansnijden in de pan: allemaal taboe.

Harde plastic lepels van lage kwaliteit. Sommige plastic lepels zijn hard genoeg om toch krassen achter te laten, zeker als ze scherpe randen hebben.

Schuursponsjes. Na het koken is ook de afwas een risico. Een schuursponsje krast de coating net zo goed als metalen keukengerei. Was antiaanbakpannen altijd met een zachte spons.

Wat wél werkt

Siliconen keukengerei. Dit is de beste keuze voor gebruik in antiaanbakpannen. Siliconen is zacht genoeg om geen enkel spoor achter te laten op de coating. Het materiaal buigt licht mee met de vorm van de pan en schaaft niet. Kwalitatief siliconen is ook hittebestendig tot 220 tot 230 graden, wat ruimschoots voldoende is voor thuisgebruik.

Houten keukengerei. Hout is ook veilig voor antiaanbaklagen, mits het geen splinters heeft en de randen niet scherp zijn. Het nadeel van hout is dat het meer onderhoud vraagt en niet in de vaatwasser mag.

Kunststof met zachte randen. Nylon keukengerei van goede kwaliteit is eveneens veilig voor antiaanbaklagen, al is siliconen de modernere en duurzamere keuze.

Siliconen kwaliteit: niet alle sets zijn gelijk

Het feit dat een set “siliconen” heet, zegt niet alles. Er zijn grote kwaliteitsverschillen in de markt.

Goedkope siliconen sets kunnen een kern van hard plastic hebben die gedeeltelijk blootkomt aan de randen. Dat harde gedeelte krast alsnog de coating. Controleer bij aankoop of het siliconen doorgaat tot aan de rand van het werkblad van de spatel of lepel, zonder harde randen of uitsteeksels.

Let ook op BPA-vrij label. Hoewel de directe link tussen BPA in keukengerei en gezondheidsschade bij normaal gebruik niet bewezen is, is het een indicatie van kwaliteitsbewustzijn van de fabrikant.

De levensduur van je pannen verlengen

Met het juiste gereedschap verdubbel of verdriedubbel je de levensduur van je antiaanbakpannen. Dat klinkt overdreven maar is aantoonbaar in de praktijk. Wie van het begin af aan uitsluitend siliconen gerei gebruikt, consequent met zachte spons afwast en de pan niet verhit boven 220 graden, heeft na vijf jaar nog een prima antiaanbakpan.

Andere tips om de coating te beschermen:

Verhit de pan niet leeg op hoog vuur. Een droge antiaanbakpan op een hittebron gaat snel door haar maximale temperatuur heen, wat de coating aantast.

Stapel pannen niet zonder bescherming. Als je pannen op elkaar bewaart, leg dan een zachte doek of een siliconen pannenbeschermer tussen de pannen. De harde bodem van een bovenliggende pan krast de coating van de pan eronder.

Was de pan niet direct na het koken met koud water. De snelle temperatuurwisseling (thermische schok) kan in de loop van tijd de coating doen loskomen, met name bij keramische coatings.

Conclusie

De schade die je aanricht met het verkeerde keukengerei is een van de meest onderschatte oorzaken van vroegtijdige pansleet. Wie investeert in goede pannen, investeert ook in het juiste gereedschap. Een goede siliconen keukengerei set kost twintig tot dertig euro en beschermt je panneninvestering voor jaren.

Wil je weten welke sets het beste zijn samengesteld en geschikt voor gebruik in antiaanbakpannen? Bekijk de beste keukengerei sets voor een eerlijk en onafhankelijk overzicht.